Trong thực tiễn giải quyết tranh chấp dân sự, không ít trường hợp hợp đồng tặng cho tài sản, đặc biệt là quyền sử dụng đất, không ghi nhận điều kiện tặng cho. Điều này dẫn đến thắc mắc: Liệu việc tặng cho có được xem là vô điều kiện hay không? Và Tòa án có công nhận các điều kiện phát sinh ngoài hợp đồng hay không?

Thực tiễn xét xử và án lệ cho thấy, việc hợp đồng không ghi điều kiện không đồng nghĩa với việc giao dịch tặng cho là vô điều kiện.

1. Căn cứ công nhận điều kiện tặng cho không ghi trong hợp đồng

Theo quan điểm của Tòa án, trong trường hợp:

• Hợp đồng tặng cho không thể hiện điều kiện;
• Nhưng tồn tại các văn bản, tài liệu khác có liên quan;
• Các tài liệu này thể hiện rõ ý chí thống nhất của các bên về điều kiện tặng cho;
• Điều kiện đó hợp pháp, không trái quy định pháp luật và đạo đức xã hội;

➡️ Tòa án có quyền công nhận điều kiện tặng cho, đồng thời xác định đây là hợp đồng tặng cho tài sản có điều kiện.

Quan điểm này đã được Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao ghi nhận thông qua Án lệ số 14/2017/AL.

2. Nội dung án lệ số 14/2017/AL

Theo án lệ:

Ông Quàng Văn P1 là người có quyền sử dụng đất hợp pháp từ năm 2003. Ông P1 lập hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất cho vợ chồng ông Quàng Văn P2. Trong hợp đồng tặng cho, không ghi nhận điều kiện tặng cho.Tuy nhiên, ngoài hợp đồng tặng cho, còn có các văn bản khác thể hiện nghĩa vụ của bên được tặng cho, bao gồm:

• Giấy ủy quyền ngày 25/3/2006;
• Bản cam kết ngày 12/10/2006.

Nội dung các văn bản này thể hiện rõ: Nghĩa vụ xây nhà cho ông Quàng Văn P1 để ở; Nghĩa vụ chăm sóc, phụng dưỡng ông Quàng Văn P1 và bố mẹ ông P1.

3. Nhận định của Tòa án

Tòa án xác định rằng: Mặc dù hợp đồng tặng cho không ghi điều kiện; Nhưng căn cứ vào các văn bản, tài liệu liên quan, có đủ cơ sở chứng minh việc tặng cho quyền sử dụng đất là tặng cho có điều kiện.

Do đó, ông Quàng Văn P2 chỉ được nhận quyền sử dụng đất khi thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ đã cam kết. Trường hợp không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ, quyền nhận đất có thể không được công nhận.

4. Ý nghĩa pháp lý và lưu ý thực tiễn

Từ án lệ số 14/2017/AL, có thể rút ra một số lưu ý quan trọng:

• Khi giải quyết tranh chấp, Tòa án không chỉ căn cứ vào nội dung hợp đồng, mà còn xem xét toàn bộ chứng cứ, tài liệu liên quan để xác định bản chất thực sự của giao dịch.
• Việc thỏa thuận điều kiện tặng cho bằng văn bản riêng vẫn có thể được công nhận nếu đáp ứng đủ điều kiện pháp lý.

Tuy nhiên, để hạn chế rủi ro và tranh chấp, các bên nên:

• Ghi nhận rõ điều kiện tặng cho ngay trong hợp đồng;
• Hạn chế việc thỏa thuận bằng giấy tờ rời hoặc bằng lời nói.

5. Kết luận

Hợp đồng tặng cho không ghi điều kiện không đồng nghĩa với việc không tồn tại điều kiện tặng cho. Khi có đủ căn cứ chứng minh các bên đã thỏa thuận điều kiện tặng cho một cách hợp pháp, Tòa án vẫn công nhận và bảo vệ điều kiện đó theo quy định pháp luật và án lệ.

Việc hiểu đúng bản chất pháp lý của hợp đồng tặng cho có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên, đặc biệt trong các tranh chấp liên quan đến tài sản có giá trị lớn như quyền sử dụng đất.

📌 Công ty Luật Legal Ding khuyến nghị, trước khi xác lập hoặc thực hiện hợp đồng tặng cho tài sản, người dân nên tham vấn ý kiến luật sư để được tư vấn và phòng ngừa rủi ro pháp lý phát sinh.