Việc xây dựng, sửa chữa hoặc cải tạo nhà ở là nhu cầu bình thường của mỗi gia đình. Tuy nhiên, trên thực tế không ít trường hợp trong quá trình thi công, hàng xóm vô ý hoặc cố tình xây tường rào, móng nhà, mái che… lấn sang phần đất thuộc quyền sử dụng hợp pháp của hộ liền kề, dẫn đến tranh chấp kéo dài và ảnh hưởng nghiêm trọng đến quan hệ láng giềng.

Nhiều người khi phát hiện đất của mình bị lấn chiếm thường phản ứng ngay bằng cách tự ý đập phá công trình đang xây dựng. Tuy nhiên, đây không phải là cách xử lý đúng pháp luật và có thể khiến sự việc trở nên phức tạp hơn.

Có được tự ý đập bỏ bức tường xây lấn đất không?

Câu trả lời là không nên.

Dù công trình có dấu hiệu xây lấn sang đất của mình, việc tự ý phá dỡ vẫn có thể khiến bạn đối mặt với những rủi ro pháp lý như:

• Bị yêu cầu bồi thường thiệt hại do làm hư hỏng tài sản của người khác;
• Phát sinh tranh chấp, mâu thuẫn căng thẳng giữa các bên;
• Gây khó khăn cho quá trình xác minh hiện trạng và giải quyết tranh chấp sau này.

Trên thực tế, nhiều trường hợp việc lấn ranh xuất phát từ quá trình đo đạc sai mốc giới hoặc thi công không chính xác chứ chưa hẳn do cố tình chiếm đất.

Vì vậy, khi phát hiện công trình có dấu hiệu xây lấn sang phần đất của mình, người dân nên xử lý theo đúng trình tự pháp luật để bảo vệ quyền lợi một cách hiệu quả và an toàn.

5 bước xử lý khi hàng xóm xây tường lấn sang đất nhà mình

Bước 1: Chủ động trao đổi, đối thoại với hàng xóm

Trước tiên, bạn nên gặp trực tiếp hộ liền kề để trao đổi về dấu hiệu chồng lấn ranh giới đất.

Trong nhiều trường hợp, phía xây dựng không nhận ra sai sót do đơn vị thi công đo nhầm mốc giới thực địa. Việc trao đổi thiện chí từ đầu có thể giúp các bên nhanh chóng thống nhất phương án xử lý mà không cần tranh chấp kéo dài.

Bước 2: Kiểm tra giấy tờ đất và đối chiếu thực tế

Người sử dụng đất cần kiểm tra lại:

• Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Sổ đỏ/Sổ hồng);
• Bản vẽ hiện trạng, trích đo địa chính;
• Hồ sơ mốc giới, ranh giới thửa đất.

Sau đó đối chiếu với hiện trạng công trình đang xây dựng để xác định có thực sự xảy ra việc lấn chiếm đất hay không.

Đây là bước rất quan trọng vì nhiều tranh chấp thực tế xuất phát từ việc xác định sai ranh giới giữa các thửa đất liền kề.

Bước 3: Gửi đơn đề nghị cơ quan địa phương kiểm tra hiện trạng

Nếu bên xây dựng không hợp tác hoặc vẫn tiếp tục thi công, bạn có thể gửi đơn kiến nghị đến UBND xã/phường nơi có đất để đề nghị kiểm tra hiện trạng.

Cơ quan chức năng có thể:

• Cử cán bộ địa chính xuống xác minh;
• Lập biên bản hiện trạng;
• Yêu cầu tạm dừng thi công nếu có dấu hiệu vi phạm;
• Ghi nhận tình trạng tranh chấp để tránh phát sinh hậu quả khó khắc phục.

Việc lập biên bản từ sớm cũng giúp người dân có thêm chứng cứ nếu vụ việc phải giải quyết ở giai đoạn tiếp theo.

Bước 4: Thực hiện hòa giải tranh chấp đất đai tại UBND cấp xã

Theo khoản 2 Điều 235 Luật Đất đai 2024, tranh chấp đất đai phải được hòa giải tại UBND cấp xã nơi có đất tranh chấp trước khi yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Do đó, người dân cần nộp đơn đề nghị hòa giải tranh chấp đất đai tại UBND xã/phường. Trong quá trình hòa giải, các bên sẽ được làm việc trực tiếp với chính quyền địa phương để xác định nguyên nhân, diện tích tranh chấp và hướng xử lý phù hợp. Nếu hòa giải thành, kết quả sẽ được lập thành biên bản để các bên thực hiện.

Bước 5: Khởi kiện tại Tòa án nếu hòa giải không thành

Trường hợp hòa giải không thành, người bị lấn chiếm đất có quyền khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền để yêu cầu:

• Buộc tháo dỡ công trình xây dựng lấn chiếm;
• Trả lại phần diện tích đất thuộc quyền sử dụng hợp pháp;
• Khôi phục hiện trạng ban đầu;
• Yêu cầu bồi thường thiệt hại nếu có.

Trong thực tế, việc thu thập đầy đủ hồ sơ, hình ảnh hiện trạng, biên bản làm việc và tài liệu đo đạc sẽ giúp quá trình giải quyết tranh chấp thuận lợi hơn.

Người dân cần lưu ý gì khi xảy ra tranh chấp lấn chiếm đất?

Đất đai là tài sản có giá trị lớn và thường gắn liền với nhu cầu sinh sống lâu dài của mỗi gia đình. Vì vậy, khi phát hiện có dấu hiệu xây dựng lấn ranh hoặc lấn chiếm đất, người dân nên:

• Bình tĩnh xử lý;
• Không tự ý phá dỡ công trình;
• Thu thập đầy đủ chứng cứ;
• Làm việc đúng trình tự pháp luật;
• Chủ động nhờ hỗ trợ pháp lý khi cần thiết.

Việc xử lý đúng ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế tranh chấp kéo dài và bảo vệ tốt hơn quyền lợi hợp pháp của mình.

Liên hệ hỗ trợ pháp lý về tranh chấp đất đai

Nếu bạn đang gặp các vấn đề như:

• Hàng xóm xây tường lấn ranh đất;
• Tranh chấp ranh giới đất liền kề;
• Tranh chấp quyền sử dụng đất;
• Xây dựng lấn chiếm đất;
• Cần hỗ trợ soạn đơn, hòa giải hoặc khởi kiện;

Hãy liên hệ với chúng tôi để được tư vấn hướng xử lý phù hợp với từng trường hợp cụ thể, hỗ trợ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bạn theo đúng quy định pháp luật.